«اخبار»

کمیسیون ارتباطات فدرال که وظیفه نظارت بین ایالتی و بین‌المللی بر ارتباطات رادیویی، تلویزیونی، ماهوراه‌ای و کابلی آمریکا را دارد، آژانس مستقلی است که تحت ریاست این سازمان، که خود از سوی رئیس‌جمهور انتخاب می‌شود، اداره شده و ازاین‌روی نتایج انتخابات همواره تأثیر زیادی بر سیاست‌ها و خط‌مشی‌های این آژانس داشته است.
دو حزب جمهوری خواه و دموکرات همواره رویکردهای متفاوتی در مورد نقش کمیسیون و میزان قدرت آن در مسائل مختلفی همچون بخش مخابرات، رسانه و فناوری داشته اند. بعد از انتخابات 2020 آمریکا ریاست کمیسیون از آجیت پای جمهوری خواه به جسیکا روزِن وُرسل دموکرات انتقال یافت.
گزارش پیش رو به بررسی تغییراتی که از زمان روی کار آمدن ریاست جدید در این سازمان اتفاق افتاده و همچنین تغییراتی که انتظار می رود در آینده در چهار حوزه ی بی‌طرفی شبکه و فرمان آزادی اینترنت، مناقصه طیف، امنیت ملی و بخش 230 قانون آداب ارتباطات به وقوع بپیوندد، می پردازد. آشنایی با این تغییر و تحولات علاوه بر بالا بردن مرجعیت تخصصی ساترا می تواند بابی را برای آشنایی با نگرش ها و مدل های جدید در حوزه تنظیم گری بین الملل شبکه های اجتماعی و همچنین دستور کارهای تنظیم گران جهانی باز کند.

برای دریافت گزارش اینجا کلیک کنید.

بیشتر بدانید
1399-12-18

تنظیم گری جدید با محوریت پلتفرم‌های خصوصی با توجه به انتخابات 2020 آمریکا، کرونا و سیاستگذاری و تنظیم گری شبکه های اجتماعی، چشم اندازهای جدیدی را پیش روی دست اندرکاران سیاستگذاری و تنظیم‌گری در جهان قرار داده است. این چالشها در نشست آنلاین «انتخابات آمریکا و شبکه های اجتماعی» با حضور  میثم علیزاده، پژوهشگر دانشگاه هاروارد آمریکا و حسن میثمی، فعال فضای مجازی و رسانه بررسی شد.

قدرت نمایی پلتفرم ها

میثم علیزاده، پژوهشگر دانشگاه هاروارد آمریکا گفت: بسته شدن حسابهای ترامپ در شبکه‌های اجتماعی آمریکا، از مصادیق مدیریت محتوا یا content moderation هستند. پس از این وقایع، عده‌ای خوشحال شدند که جلوی اقدامات ترامپ گرفته شده، اما عده زیادی بابت قدرت فزاینده پلتفرم ها که حتی می تواند جلوی رئیس جمهور آمریکا را نیز بگیرد، نگران شدند. برخی کارشناسان آمریکایی به این واقعه great deplatforming می گویند. این مسائل از چند جنبه قابل بررسی هستند. جنبه هایی مثل ریشه های صحنه زشت حمله به کنگره، پیشینه مدیریت محتوا در آمریکا و ماده 230 قانون «آداب ارتباطات»، قابلیت تکرار اقدامات پلتفرم ها، سیاسی یا خودخواهانه بودن اقدام پلتفرم‌ها، درسهای اقدامات پلتفرم ها برای ما، قابل بررسی هستند. می توان گفت که ریشه اصلی حمله به کنگره آمریکا، دوقطبی شدید سیاسی در آمریکاست که در زمان ترامپ به اوج خود رسید.

 

حسن میثمی، فعال فضای مجازی و رسانه در این زمینه اظهار داشت: برای اقدامات اخیر پلتفرم ها در آمریکا، می توانیم تیترهایی مثل «انقلاب پلتفرم ها» یا «ساختارشکنی پلتفرم ها» یا «قواعد جدید برای پلتفرم ها» را انتخاب کنیم. این اتفاق که خیلی خبرساز شد، منجر به ایجاد نقطه عطفی در قانونگذاری رسانه‌های اجتماعی شد. بعد از محدود کردن حسابهای کاربری ترامپ، اشغال کنگره اتفاق افتاد و به نوعی ترامپ در حصر قرار گرفت. نکته جالب در اینجا، بیانیه توئیتر و فیسبوک بود. در کشور ما نهاد قضایی به استناد قانون جرایم رایانه ای مثلا به مدیر سایت آپارات می گویند که فلان محتوا را حذف کنید. اما توئیتر و فیسبوک به هیچ قانونی استناد نکردند و مدیر فیسبوک گفت که ترامپ اجازه داشت تا وقتی قوانین ما را رعایت کند، در پلتفرم ما فعالیت کند. ما احساس کردیم که قوانین امنیت ملی آمریکا در حال نقض شدن است و به همین علت حساب کاربری ترامپ به مدت دو هفته تعلیق می شود. این اتفاق برای کشورهای مستقل خطرناک است. فرض کنید کشور هند یک پلتفرم در یک کشور مقصد دارد و قوانین خود را تنظیم می کند. کشور مقصد باید به این بیاندیشد که آیا ممکن است برایش اتفاق تلخی بیافتد یا خیر. ما چند ماه دیگر یک انتخابات در پیش رو داریم و خیلی محتمل است که این اتفاقات در کشور ما بیافتد.

پدیده مرکزیت پلتفرم

در ادامه این نشست، علیزاده درباره پیشینه مدیریت محتوا در آمریکا گفت: مدیریت محتوا و اینترنت در ایران بسیار سیاسی شده است. البته در کشورهای دیگر هم تا حدی سیاسی است. مثلا در آمریکا هر دو جناح سیاسی معتقدند که قانون مدیریت محتوا باید انجام شود. اما هر جناح برداشت مختلفی دارند. در کشور ما، یک جناح وقتی در زمینه شبکه های اجتماعی صحبت شود، سریع از شائبه فیلتر کردن صحبت می‌کنند.

وی ادامه داد: ما الان با پدیده مرکزیت پلتفرم مواجه هستیم. یعنی پلتفرم ها مرکزیتی پیدا کرده اند که هر کاری بخواهند انجام می دهند و قوانین آمریکا تا الان به آنها اجازه چنین امری را داده است. پلتفرم ها می‌توانند با این ابزار که چه چیزی منتشر شود یا نشود، چه کسی صحبت کند یا نکند، گفتمان عمومی جامعه را شکل دهی کنند.

سه دوره حکمرانی اینترنت

علیزاده افزود: بطور کلی،  از ابتدای شکل گیری اینترنت تاکنون 3 دوره حکمرانی اینترنت داشته ایم. دوره اول که از دهه 90 میلادی شروع شد، به دوره «حقوق» معروف است. بحث از این بود که مردم بتوانند آزادانه حرفشان را بزنند و رسانه های خبری و دولت نگهبانان اخبار هستند. اینترنت باعث شکل گری گفتمان آزاد و مستقل از دولت و حکومت و رسانه ها می شود. بنابر این تاکید بر این بود که هر که هر چه می خواهد را باید بتواند بیان کند.  در دوره اول برخی وقایع ناخوشایندی مثل گفتار نفرت پراکنانه، محتوای غیر قانونی شنیع از قبیل پورن کودکان، انتشار فیلم های جنسی بدون رضایت طرف مقابل، آزار و اذیت، توهین به ادیان و نژادهای و ملیتهای مختلف، اخبار جعلی اتفاق افتاد. این مسائل باعث شد که وارد دوره دوم حکمرانی اینترنت به نام «سلامت عمومی» شویم. در این دوره معتقد بودند که حقوق مردم باید رعایت شود، اما باید جلوی این اتفاقات زشت گرفته شود. یک سری قوانین از جمله قانون GDPR اتحادیه اروپا وضع شد و برخی کشورها قوانین محلی وضع کردند. اخیرا وارد دوره سوم حکمرانی اینترنت به نام «مشروعیت یا فرآیند» شده ایم. در این دوره گفته می شود که سلامت عمومی از طریق مدیریت محتوا باید اتفاق بیافتد. یعنی چه قوانینی وضع شوند، ضامن اجرایی آن چه باشد و یا اینکه مرزها را چگونه باید مشخص کرد. عده ای معتقدند که پلتفرم ها باید مرزها را مشخص کنند، عده ای معتقدند که این کار باید توسط دولت و دستگاه قضایی و مجلس باید انجام شود، عده ای هم معتقد به انجام این وظیفه توسط نهادهای ثالث مثلا نهادهای مردم نهاد هستند.

این پژوهشگر دانشگاه هاروارد گفت: مهمترین قانون ناظر بر مدیریت محتوا در آمریکا، همان قانون ماده 230 وضع شده در سال 1996 است. طبق این قانون تمامی سرویس های اینترنتی در قابل محتوای تولیدشده توسط کاربرانشان مصون هستند. یعنی در صورت تخلف کاربر، قانون مسئویتی را متوجه پلتفرم نمی داند. این قانون برای همه خدمات اینترنتی است نه فقط فیسبوک و توئیتر و به طور مثال نظرات کاربران زیر اخبار سایتها را نیز شامل می شود. میثمی نیز در این زمینه اظهار داشت: با توجه به اتفاقاتی که در حوزه رسانه های اجتماعی در انتخابات آمریکا رخ داد، می توان چند پیش بینی محتمل داشت. اولین پیش بینی، معتبر شدن رسانه های اجتماعی محلی و منطقه ای است. با وجود قدرتهایی مثل چین و روسیه، بعید نیست که بلوک شرق آسیا شبکه اجتماعی مختص خود را داشته باشد. اعتبار شبکه های اجتماعی بین المللی تا حدودی زیر سوال رفت. البته ممکن است شبکه های اجتماعی بین المللی بتوانند خودشان را خرده فرهنگهای موجود در کشور وفق دهند. پاسخگویی پلتفرم ها به دولتها افزایش پیدا خواهد کرد.

سه نوع نگرش به پلتفرم در ایران

میثمی تصریح کرد: بطور کلی 3 نوع طیف و نگاه به پلتفرم ها در ایران وجود دارد: «محتواگرایان»، «منطقیون» و «پلتفرم زدگان». محتواگرایان می گویند پلتفرم مهم نیست، محتوای خوب می تواند به ترندها شبکه های اجتماعی راه پیدا کند و افکار عمومی را تحت تاثیر دهد. اصالت را به محتوا می دهند. در ایران هم عده ای می گویند چرا ما باید به سمت تولید پلتفرم برویم، به جای آن باید محتوای خوب تولید کنیم. این افراد با ایجاد پلتفرم ملی مخالفند. در مقابل این افراد، طیف پلتفرم زدگان را داریم. این افراد کاری به محتوا و منشا آن ندارند. اصالت را به پلتفرم می دهند و بر بسته شدن پلتفرم های خارجی تاکید دارند. در بین این دو طیف، دیدگاه و طیف منطقیون را داریم. بر ترکیب محتوای خوب روی پلتفرم رگوله شده (تنظیم شده) تاکید دارند. نمونه بارز آن، حذف پستهای ایرانی ها در اینستاگرام درباره حاج قاسم سلیمانی است. در اینجا آمریکا دارد در ایران قانون خودش را پیاده می کند. با توجه به این موارد، می گوییم هم محتوا مهم است و هم پلتفرم.

قوانین بدون پشتوانه، آفت قانونگذاری اینترنتی

علیزاده در پاسخ به سوالی در خصوص چالشهای قانونی در زمینه اصلاح قانون های اینترنتی گفت: برای قانونگذاری در آمریکا، از متخصصین و فعالان آن حوزه دعوت می شود که به مجلس بیایند. نبود این راهکار در کشور ما حس می شود. نکته بعدی اینکه نماینده یا نمایندگانی که می خواهند قانونی را طراحی و ارائه دهند، از یک تیم تخصصی استفاده می کنند. همچنین وقتی پیش نویس اولیه ای از قانون تهیه شد، از مراکز تحقیقاتی و دانشگاهیان درباره آن نظرخواهی می شود. متاسفانه این مورد نیز در کشور ما انجام نمی شود. یکباره خبری می شنویم که پیش نویس یک قانون بین نمایندگان در حال نظرسنجی است. اصلا مشخص نیست که این قانون را چه کسی نوشته و دانشگاهیان و فعلان رسانه از آن خبر ندارند. تا موقعی که یک امر برای مردم مسئله نشود، از سیاستمدار انتخاب شده هم نمی توان انتظار زیادی داشت. گاهی اوقات بجای انتقاد از مسئولین، باید در جهت افزایش آگاهی مردم تلاش کنیم.

4 چالش مهم شکل نگرفتن مدیریت محتوا در آمریکا

مدیر امنیت شبکه فیسبوک در مقاله ای چالشهای شکل نگرفتن مدیریت محتوا را برشمرده است. از نظر وی، اولین چالش این است که دولت آمریکا ایده ای ندارد که در فیسبوک چه خبر است. چالش دوم این است که حقوق کارمند مایکروسافت یا فیسبوک یا توئیتر تقریبا دو برابر یک کارمند دولتی است. یعنی تا موقعی که دولت آمریکا حاضر به سرمایه گذاری در این حوزه و جذب متخصصین آن برای وضع قوانین نباشد، اوضاع همین است که پلتفرم ها دست بالا را دارند. البته یک سری چالشهای قانونی نیز وجود دارد. مثلا در آمریکا گفتار نفرت پراکنانه و نژادپرستانه و … با توجه به متمم اول قانون اساسی غیر قانونی نیستند و این گاهی بر بقیه کشورها نیز تاثیرگذار است. مثلا هند از فیسبوک خواسته بود که محتوای فیسبوکی خلاف سیاستهای هند در خود هند حذف شود، اما فیسبوک اعلام کرد که در قانون آمریکا اینها جرم نیستند (قانون آزادی بیان) و فیسبوک متعهد به قوانین آمریکاست. چالش دیگری که در اصلاح قوانین و اعمال محدودیتهای سنگین برای پلتفرم ها وجود دارد، این است که قوانین سنگین باعث ایجاد ترس در پلتفرم شود و باعث شود پلتفرم ها حساسیت بیش از حد به خرج دهند. یعنی حتی موارد قانونی را نیز حذف کنند تا مشمول جریمه نشوند. این به نوعی موجب سانسور می شود. چالش بعدی، ایده کاهش دیده شدن محتوای داری تخلف نفرت پراکنانه و … است. یعنی آن توئیت حذف نمی شود، بلکه با الگوریتمهای خاص آن محتوا را آنقدر پایین می برند که به راحتی قابل مشاهده نباشد. ایده دیگر، مسدود کردن قابلیت بازنشر یا ریتوئیت محتوای کاربران مشکل دار بود. اما حتی این مورد هم می تواند مخالف قانون آزادی بیان آمریکا و منع گسترش آزاد اطلاعات باشد.

چالش دیگر این است که اگر پلتفرم ها ملزم به نظارت سنگین بر کاربران باشند، پلتفرم ها و بخش خصوصی را تبدیل به مامور دولت می کند. این امر می تواند تبعات اقتصادی و اجتماعی داشته باشد. ضمن اینکه مخالف قوانین آمریکاست. برخی نمایندگان مجلس آمریکا به دنبال این بودند که به جای ملزم کردن پلتفرم ها، مشوق و مجازات در نظر بگیرند. یکی از موارد پیشنهادی برای اصلاح ماده 230 این بود که پلتفرم ها باید از لحاظ سیاسی خنثی عمل کنند و این خنثی بودن توسط 4 نماینده از دولت و مجلس باید تایید شود.

قانونگذاری خوب، اجرای ضعیف

میثمی در پاسخ به سوالی در زمینه چالشهای عمومی سازی بحث مدیریت محتوا و داخلی سازی قوانین اظهار داشت: وظیفه ما به عنوان کنشگر فضای مجازی، این است که مردم را هم همراه و هم آگاه کنیم. اما این خیلی سخت است. هر چقدر هم به انتخابات نزدیک می شویم، اینگونه بیان این صحبتها سخت تر می شود. ذکر این نکته ضروری است که در زمینه اسناد بالادستی چیزی کم نداریم. سال 76 که اینترنت وارد ایران شده و سال 77 اولین سند بالادستی را ابلاغ کرده ایم. در زمینه قانونگذاری کشوری پیشرفته هستیم، اما در زمینه اجرا کمبودهایی داریم. یکی از مشکلات ما عدم شناخت صحیح مسئولان از فضای مجازی و نبود سواد رسانه ای حتی در بین مسئولان است.

بیشتر بدانید
1399-11-12

ساترا، به عنوان نهاد تنظیم گر رسانه های صوت و تصویر فراگیر در ایران به دنبال جمع آوری آرا و نظرات نخبگان و ذینفعان حوزه رسانه های آنلاین به منظور بررسی اثرات انتشار مجموعه های نمایشی (سریال) ترکیه ای در سرویس ها و پلتفرم های آنلاین ایرانی (همچون VODها) بوده تا از خلال این هم اندیشی بتواند فرآیند تصمیم گیری مشارکتی را به عنوان یکی از ابزارهای تنظیم گری توسعه داده و در نهایت تصمیم بهینه ای را اتخاذ کند.
سریال ترکیه ای به مجموعه درام هایی اطلاق می شود که در کشور ترکیه و عمدتًا با مضامین عاشقانه از دهه 1990 تاکنون تولید شده اند. در فضای رسانه ای ایران، در ابتدا این سریال ها در دهه 80 شمسی مورد توجه مخاطبان آذری زبان قرار گرفت که از طریق امواج ماهواره ای اقدام به دریافت سیگنال شبکه های تلویزیونی کشور ترکیه می کردند. در فاز دوم و در انتهای دهه 80 و ابتدای دهه 90 شبکه های تلویزیونی ماهوارهای فارسی زبان اقدام به دوبله و انتشار این آثار کردند و اکنون در فاز سوم با توسعه صنعت رسانه های صوت و تصویر آنلاین در ایران برخی از این سرویس ها و پلتفرم ها اقدام به عرضه مجدد این محصولات فرهنگی کرده اند. در این هم اندیشی تلاش شده پیامدهای این مسئله از طریق جمع آوری نظرات ذینفعان و متخصصان مورد بررسی قرار گیرد.

علاقمندان و دغدغه مندان می توانند نظرات خود را از طریق rc.satra@gmail.com و researchcenter@satra.ir با ما در میان بگذارند.

برای کسب اطلاعات بیشتر از این هم اندیشی اینجا کلیک کنید.

بیشتر بدانید
1399-10-14

موج تحول­ آفرینی فناوری­ های نوظهور دیجیتال، نهاد رسانه و ارتباطات را نیز درنوردیده و منجر به انقلابی در عرصه‌ی تولید، توزیع و مصرف رسانه­ ای شده است. موجی که باعث تحول مسیر سیاست گذاری نهادهای سنتی رسانه­ ای همچون رادیو- تلویزیون­ های خدمت عمومی شد و موجبات استقرار نظم نوین سیاستی را برای این سازمان ­ها فراهم آورد.

تیم دیوی، مدیرکل جدید بی ­بی ­سی که به تازگی هدایت بیبی‌سی- رادیوتلویزیون عمومی بریتانیا- را برعهده گرفته است، در وبیناری که توسط اتحادیه برودکسترهای اروپا برگزار شد از چالش­ های سیاست­ گذاری برای برودکسترها در عصر دیجیتال سخن می­گوید.

برای دریافت گزارش اینجا کلیک کنید.

بیشتر بدانید
1399-10-09

بسمه تعالی 

بلاتکلیفی و سردرگمی در مواجهه با کودکان و نوجوانان در فضای مجازی در نشست «کودک و نوجوان و الزامات سیاست گذاری در فضای مجازی» ساترا مطرح شد 

بنابر اهمیت مسئله‌ی کودکان و نوجوانان و فضای مجازی، دفتر مطالعات تنظیم‌گری رسانه ساترا نشست تخصصی «کودک و نوجوان و الزامات سیاستگذاری در فضای مجازی» را برگزار کرد. در این نشست تلاش شد تا با بررسی این مبحث از ابعاد مختلف مسئله‌ی سیاست­گذاری کودکان و نوجوانان و چالش‌های حضور آنان در فضای مجازی، نگاهی نسبتاً چندبعدی طرح و پیشنهاد شود.

توانمندسازی والدین؛ بخشی از کلید حل مسئله

درابتدای این نشست، مرتضی معافی و عباس نیک‌نفس پژوهشگران حوزه‌ی کودک و رسانه به ارائه‌ی گزارش خود با همین موضوع پرداختند. معافی چهار راهکار ارتقا و ترویج خودتنظیم‌گری، ارتقای آگاهی، به‌ثمر رسیدن قانون صیانت از کودکان و همچنین بازنگری قوانین موجود را به‌عنوان تکه‌های این پازل معرفی کرد. تأکید او علاوه بر کارآمدشدن اسناد حقوقی موجود، بر توانمندسازی خود والدین و شهروندان بود.

جزئی‌نگری؛ پاشنه‌ی آشیل راهکارها

حسین حق‌پناه، پژوهشگر حوزه‌ی کودک و رسانه نیز در ادامه نگاهی متفاوت نسبت به مسئله‌ی کودک و نوجوان را پیش کشید. حق‌پناه تأکید داشت که کودک و نوجوان را نباید یکی دانست و معتقد بود در کشور ما مسئله‌ای به‌نام نوجوان نادیده انگاشته شده است.

حق‌پناه هم این نکته را بیان داشت که سند حمایت از کودکان پشت در شورای عالی فضای مجازی مانده است و جلو نمی‌رود. ازنظر او ما در حوزه‌ی نقشه و نظام مسائل ضعف داریم اما ضعف اصلی در حوزه اجرا و مسئله دانستن کودک است؛ درواقع نمی‌دانیم از کجا باید شروع کنیم. حق‌پناه روی مسئله‌لی کلیدی دست گذاشت و گفت که در این مسئله، همه‌ی بار را به آموزش دادیم و نگاه آرمانی داشتیم و فکر کردیم با خودتنظیم‌گری می‌توانیم مسئله را حل کنیم. این نگاه، نگاهی غیرواقعی است!

حق‌پناه معتقد است در این حوزه وقتی صحبت به‌میان می‌آید، مسئله بسیار مرتبط با امور جنسی است. و عمده‌ی بحث روی آسیب های جنسی است اما در وضع مطلوب از نظر ما فضای مجازی باید در جهت رشد کودک و نوجوان دانسته شود.

به‌عنوان پیشنهاد نیز حق‌پناه بیان کرد که نیازمند توسعه‌ی بازار محتوا در فضای مجازی است. همچنین ابراز کرد که باید سازوکاری باشد که مسائل را ازنظر حقوقی پیگیری کرد.

گرته‌برداری از مدل‌های موجود به‌عنوان راه‌حل اشتباه حکمرانی فضای مجازی

سیده عاطفه موسوی، پژوهشگر فناوری اطلاعات و ارتباطات یکی از آسیب‌های موجود را گرته‌برداری از مدل‌های دیگر و تدوین اسناد براساس آنان دانست. وی همچنین در ارائه‌ی راهکار و تنظیم‌گری، ازمنظر فنی آن را شامل دو بخش دانست:

  • ارائه‌دهندگان همچون اپراتورها
  • اعمال‌کنندگان: که شامل سه گروه خود افراد، نهادهای میانی همچون آموزش و نهادهای حاکمیتی

وی گفت در همه‌ی این‌ها مخصوصاً درسطح خود افراد می‌توانیم ابزارهای خوبی داشته باشیم اما یا درسطح مدیریت یا درسطح ابزار روند مناسبی وجود ندارد.

بیشتر بدانید
1399-10-06

چندی پیش لایو یکی از اینفلوئنسرهای اینستاگرام با نوجوان چهارده ساله و مکالمه‌ آنان درباره‌ امور جنسی، بار دیگر اهمیت مساله‌ حفاظت از کودکان و نوجوانان را در فضای آنلاین دوچندان کرد.

بی‌تردید حل هر مساله‌ای نیازمند اقدامات کوتاه مدت و بلند مدتی است، با این حال تجربه‌ نوع اقدامات در این مسائل، تنها نشان از تفکر کوتاه مدت، فوری و آنی نزد تصمیم‌گیران و سیاست‌گذاران این حوزه در ایران دارد. از دیگر سو کووید ۱۹، تعطیلی مدارس و آغاز آموزش آنلاین، نقطه‌ عطفی در دسترسی گسترده‌ کودکان و نوجوانان به محیط آنلاین بوده است؛ نقطه‌ عطفی که اگر سیاست‌گذاران حوزه‌ کودک و نوجوان به آن توجهی نداشته باشند، مسائل و چالش‌های متعددی را برای این نسل به همراه خواهد داشت.

حنانه اکبری نوری، پژوهشگر دفتر مطالعات ساترا، در طی یادداشتی به بررسی پیش‌نویس قانون جدید بریتانیا با عنوان «صدمات آنلاین» پرداخته و دلالت‌های سیاستی آن برای حوزه سیاست‌گذاری و قانون‌گذاری در ایران پرداخته است.

لایحه صدمات آنلاین به طور عمده به دونوع محتوای غیرقانونی و نامناسب می‌پردازد. مخاطب محتوای غیرقانونی همه‌ کاربران هستند در حالی که محتوای نامناسب به طور عمده در ارتباط با کودکان و نوجوانان است. یکی از اهداف مهم این لایحه ایجاد محیط آنلاین امن‌تر برای کودکان و نوجوانان است.

متن کامل این یادداشت را می توانید در وبسایت خبرگزاری مهر مطالعه کنید.

 

بیشتر بدانید
1399-10-02

🔶دفتر مطالعات تنظیم گری رسانه ساترا برگزار می کند:
کودک و نوجوان و الزامات سیاست گذاری فضای مجازی کشور

باحضور:

🔷محمد ابوالحسنی
تولیدکننده‌ی محتوای کودک

🔷سیده‌عاطفه موسوی
پژوهشگر فناوری اطلاعات و ارتباطات

🔷 حسین حق‌پناه
پژوهشگر حوزه‌ی کودک و رسانه

🔷 و ارائه عباس نیکنفس و مرتضی معافی

زمان برگزاری: چهارشنبه 3 دی‌ماه 1399
ساعت: 18

جهت شرکت در نشست، ازطریق لینک زیر به عنوان میهمان وارد شوید:

https://b2n.ir/869437

بیشتر بدانید
1399-10-01

با گسترش خدمات رسانه ای موضوعی همچون خدمات آموزشی و کودک در زیست بوم رسانه های آنلاین کشور، مسئله تنظیم گری و توسعه این سرویس ها در دستور کار ساترا قرار گرفته است. بر همین مبنا، دفتر مطالعات تنظیم گری ساترا (رسانو) در راستای بهره گیری از ظرفیت های فعالان و کسب و کارها در تدیون مدل بومی تنطیم گری رسانه و ارتباطات، اقدام به برگزاری اولین نشست هم اندیشی با موضوع تدوین مدل بومی تنظیم گری رسانه در روز چهارشنبه 19 آذر ماه نمود. در این نشست که با حضور مهدی داوری، مدیر تلوزیون تعاملی تیوا، امیر تیموری، مدیر سرویس فیلیمو، اشکان صادقی، مدیر سرویس فیلیمو  مدرسه و فرزاد آذری پور، مدیر سرویس هاشور برگزار شد.

در ابتدا مشاوران و کارشناسان دفتر مطالعات ساترا به طرح مسئله و ضرورت تنظیم گری این نوع از خدمات پرداختند که پس از آن سایر اعضا به طرح مباحثی همچون لزوم تدقیق مقررات در کشور و لزوم حمایت نهاد تنظیم گر از کسب و کارها تاکید شد.

بیشتر بدانید
1399-09-22

وبینار تخصصی تلویزیون در عصر همگرایی

وبینار تخصصی تلویزیون در عصر همگرایی روز شنبه اول آذر 1399با حضور دکتر سیدجمال الدین اکبرزاده جهرمی عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبایی (ره) و دکتر یاسر خوشنویس، پژوهشگر حوزه رسانه  به مناسبت روز جهانی تلویزیون توسط مرکز مطالعات تنظیم‌گری سازمان تنظیم مقررات صوت و تصویر فراگیر برگزار شد.

در ابتدای این وبینار، از کتاب جدید دفتر مطالعات تنظیم‌گری ساترا با عنوان «راهنمای تنظیم‌گری پخش رادیو-تلویزیونی» رونمایی شد. این کتاب در خصوص تمامی مسائل مختص حوزه پخش رادیو تلوزیونی مانند مجوزدهی، تخلفات برودکسترها و برخورد با آن­ها، پخش دیجیتال، طیف و چگونگی اختصاص یافتن آن به برودکسترها و.. صحبت می کند. علاقه مندان می توانند با عضویت در خبرنامه دفتر مطالعات تنظیم گری ساترا  از آخرین اخبار مربوط به چاپ و خرید این کتاب مطلع شوند.

پس از رونمایی، اکبرزاده جهرمی  در خصوص «سیاست­گزاری در عصر پساتلویزیون» صحبت کرد و اظهار داشت: به عنوان مقدمه، باید عرض کنم که سیاست­گزاری رسانه ای ذیل سیاست­گزاری فرهنگی و آن خود ذیل سیاست­گزاری عمومی است. مفهوم سیاست­گزاری مشتق از کلمه «policy» و قدرت است. بنابر این در بحث سیاست­گزاری، با توازن قدرت و نیروها مواجه هستیم.» وی ادامه داد: مفهوم دیگر مطرح در سیاست­گزاری، «public» یا عموم است. به این معنا که پای مصالح عموم مردم در میان است و سیاست­گزاری باید معطوف به نافع عامه باشد و یک مسئله و مشکل را حل کند.

اکبرزاده با اشاره به تحولات پخش برودکست در دهه های اخیر گفت: در گذشته تلویزیون به دلیل سرمایه گذاریهای سنگین و محدودیت طیف فرکانسی، هر بازیگری را در این عرصه نمی پذیرفت. ارسال سیگنال به راحتی امکان پذیر نبود و نیاز به تجهیزات گران قیمت و نیروی انسانی متخصص داشت. بنابراین دولت ها عامل مهمی بودند که اجازه ورود دیگران به عرصه برودکست را نمی دادند و یک نوع انحصار طبیعی وجود داشت. با ظهور انقلاب دیجیتال و همگرایی رسانه ای و ایجاد ماهواره های پخش مستقیم، آن انحصار قبلی پخش برودکست از میان برداشته شد. نکته مهم در خصوص کشور ما این است که این تحولات تکنولوژیکی که از دهه 1980 شروع شد و در دهه 1990 پیشرفت زیادی داشت، مصادف با انقلاب اسلامی و جنگ تحمیلی بود.

وی در ادامه اظهار داشت: در کشور ما سیاست‌گذاری فرهنگی تابع دولت و حداکثری است. اما می‌توان گفت که در کشورهای دیگر این‌گونه نیست و سیاست‌گذاری فرهنگی تابع دولت، حداقلی است. اگرچه شواهد بسیاری وجود دارد که در کشورهای دیگر فرهنگ مهم است و مثلا پنتاگون در امریکا به فیلم‌سازی کمک  می‌کند، اما در امریکا دولت در عرصه فرهنگ خیلی دخالت نمی‌کند. اما ما در عرصه فرهنگ بسیار حساس هستیم و حتی در قانون اساسی یک اصل درباره تلویزیون داریم.

علل نیاز به تنظیم‌گری رسانه‌ها

اکبر زاده گفت: خلاصه می‌توان گفت که نیاز به تنظیم‌گری رسانه‌ها به دلیل دو عامل بود، اول تکنولوژی و دوم جنبش‌های سرمایه‌داری. همان‌طور که در نظریه جامعه اطلاعاتی گفته ‌شده، جوامع در حال حاضر به سمت اطلاعاتی شدن می‌روند  و حتی اقتصاد هم اطلاعاتی می‌شود. یعنی داده‌ها مهم هستند و گاهی تولید ثروت از طریق جمع‌آوری و پردازش اطلاعات صورت می‌گیرد. پس بحث منافع و گردش مالی نیز در سیاست‌گذاری مهم است. این حوزه به منافع اقتصادی و حساسیت‌های فرهنگی و همچنین امنیت ملی گره خورده است. کشور ما دائم در کانون توجه رسانه‌های بین‌المللی و تغییر نظام در ایران همواره در دستور کار غربی‌ها بوده است. پس رسانه‌ها در این میان نقش مهمی دارند و لزوم تنظیم‌گری رسانه‌ها در این میان احساس می‌شود. بنابراین علاوه بر وجه تکنولوژیک، باید به سایر جنبه‌ها نیز دقت کنیم.

در عصر همگرایی نمی‌توانیم نهادهای مختلف سیاست‌گذاری داشته باشیم

عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبایی اظهار داشت: تصمیم‌گیری درباره منافع و تخصیص منابع، بر اساس یک منطق غیرثابت شکل می‌گیرد. مثلا در نهاد تنظیم‌گری امریکا به اسم FCC، روسای جمهور نقش دارند. پویایی‌های اجتماعی، مطالبات مردم یک جامعه را تغییر می‌دهد و این تغییرات در تنظیم‌گری نیز جلوه می‌کند. هر جا اختلافات کم شوند و درباره یک موضوع به اجماع برسیم، حرکت جامعه آغاز می‌شود، مثلا در موضوع برجام. البته ما نباید در زمینه سیاست‌گذاری از کشورهای دیگر تقلید کنیم. متاسفانه ما در کشورمان شاهد عدم توازن هستیم و سران قوا در زمینه تنظیم‌گری دچار اختلاف نظر هستند. به همین دلیل مکانیسم‌های فعلی به درستی کار نمی‌کنند. در عصر همگرایی نمی‌توانیم نهادهای مختلف سیاست‌گذاری داشته باشیم. مثلا نهاد FCC  در امریکا برآیند نیروهای این کشور است و در خصوص منافع و مصالح قابل تغییر امریکا تصمیم‌گیری می‌کند. در خصوص فضای مجازی، با تدبیر رهبر انقلاب، شورای عالی فضای مجازی شامل اعضای حقیقی و حقوقی تشکیل شد تا یک نوع اجماع در زمینه فضای مجازی شکل بگیرد.

دلیل ملی شدن تلویزیون در ایران

در ادامه این وبینار، یاسر خوشنویس در خصوص «پخش گسترده در مقام زیرساخت و مسئله قدرت زیرساختی» اظهار داشت: مایکل مان، جامعه‌شناس، می‌گوید دولت-ملت‌ها در قرن هجدهم توجه خاصی به زیرساخت‌ها داشتند. اولین آنها کانال‌های آبی و بندرها بود. من در اینجا از مفهوم کانال به صورت استعاره استفاده می‌کنم. کانال می‌تواند به خط راه‌آهن، تلگراف، پخش گسترده (برودکست) نیز اشاره داشته باشد. باید مشخص شود که چه کالایی از سوی چه کسانی با چه تعرفه‌ای می‌تواند جابه‌جا شود. این کانال برای دولت تولید قدرت می‌کند. تلویزیون در ایران ابتدا به صورت خصوصی ایجاد شد. در گذشته تضاد مصلحت‌ها و پوشش اخبار مربوط به حاکمیت، موجب می‌شد که دولت روی تلویزیون نظارت داشته باشد و به همین دلیل تلویزیون ملی شد.

نه نظارت کاملا بسته، نه رهایی کامل بدون نظارت

این پژوهشگر حوزه رسانه افزود: الان نظارت روی کانال‌های جدید به راحتی نظارت روی کانال‌های قبلی نیست و یک رژیم جدید را می‌طلبد. تصور ما از کنترل رسانه‌های جمعی مربوط به دهه ۱۳۶۰ است. یعنی شیوه‌های نظارت و تنظیم‌گری ما مبتنی بر رادیو و تلویزیون دهه ۶۰ است. چون روی تحولات به خوبی متمرکز نشده‌ایم. حکمرانی در این فضای جدید، نیاز به شناخت مفاهیمی مثل «حکمرانی چند ذینفعی» دارد. به عبارتی نباید به دوگانه‌سازی‌هایی مثل نظارت کاملا بسته یا رهایی کامل بدون نظارت توجه کنیم. یعنی نگاه صفر یا صدی نداشته باشیم.

وی در ادامه گفت: در اینجا با یک طیف مواجه هستیم. در میانه این طیف هم عموم جامعه و هم نخبگان وجود دارند. در زمینه حکمرانی چند ذینفعی، تجربه‌ای مثل اتاق بازرگانی و تجارت وجود دارد. یعنی باید بدانیم که چگونه بازیگران را گرد هم بیاوریم و به آنها فرصت بدهیم تا صدایشان شنیده شود. برای این منظور راهکارهایی مثل مشورت، نظرسنجی، کرسی مشورتی در نهاد تنظیم‌گر و کرسی همراه با رای وجود دارد. بازیگران مختلف باید احساس کنند که در فرآیند تنظیم‌گری و پیدا کردن راه‌حل نهایی مشارکت داشته‌اند. البته نحوه بازی بازیگران در زیرساخت‌ها باید مشخص شود، چون رسانه‌های جدید اکثرا زیرساخت اختصاصی ندارند و می‌خواهند از کانال تنظیم‌گر استفاده کنند،  بنابراین باید تغییرات زیرساخت‌های بزرگ در ایران را بررسی کنیم.

حرکت به سوی حکمرانی چند ذینفعی

این پژوهشگر حوزه رسانه در پاسخ به سوالی مبنی بر اینکه با وجود نزاع بین گروه‌های مختلف چگونه می‌توان به سمت حکمرانی چند ذینفعی حرکت کرد، اظهار داشت: گذار به سمت حکمرانی چند ذینفعی به سادگی امکان‌پذیر نیست. در این میان هم خطر عدم رعایت انصاف و هم شیوه‌های برهم‌زننده وجود دارد. در حال حاضر ما تنوع کمتری از لحاظ ذینفعان داریم. در حالت بهینه، زیرساخت‌ها باید به شیوه چند ذینفعی سیاست‌گذاری شوند و این گذار مشکل است. اما این کار را باید وظیفه خود بدانیم.

نیازمند تنظیم‌گری منسجم و یکدست هستیم

خوشنویس افزود: در حال حاضر، قفل شدن در شرایط گذشته و وابستگی به مسیر وجود دارد تا از ناپایداری جلوگیری شود. کانال‌کشی در این مسیر سخت است اما نباید به کلی آن را کنار بگذاریم. باید به بازیگران فرصت دهیم تا خودشان را نشان دهند. البته نه اینکه کامل اختیارات را به آنها تفویض کنیم. اول باید آنها را به رسمیت بشناسیم حتی در قالب مشورتی.

وی با بیان اینکه احساس به رسمیت شناخته شدن به تصمیم‌گیری بهتر کمک و از اقدامات بر هم زننده نظم جلوگیری می‌کند، گفت: اگر صداهای مختلف را به رسمیت نشناسیم، این صداها یا در واقع رسانه‌ها از کانال دیگری به دنبال تحقق اهدافشان خواهند بود. نهاد تنظیم‌گر واحد و چندصدایی می‌تواند در بازارهای مختلف وجود داشته باشد. اما این تنظیم‌گر باید منسجم و یکدست باشد.

تنظیم‌گری به زیرساخت‌ها گره خورده است

در ادامه این بحث، اکبرزاده جهرمی نیز در خصوص امکان خودتنظیم‌گری رسانه‌ها و حکمرانی چند ذینفعی و نحوه اجرای آن تصریح کرد: تنظیم‌گری به زیرساخت‌ها گره خورده است. تفاوت زیرساخت‌ها و پلتفرم‌های جدید با قبلی این است که کنترل آنها به لحاظ فنی دیگر امکان‌پذیر نیست. حتی اگر ذینفعان کنار یکدیگر باشند، ممکن است با تاثیرگذاری یک عامل بیرونی یک حالت خاص به وجود بیاید. اما کلیت نظام سیاسی نباید دچار صدمه شود. در کشور ما مهم‌ترین ملاحظه، امنیت ملی است. راه چاره در این موضوع، بازارها هستند. البته حوزه شبکه‌های اجتماعی متفاوت است و نمی‌توان این حوزه را با راه‌حل‌های کلی پیش برد. مثلا در زمینه پلتفرم‌های ماهواره‌ای، ژاپنی‌ها حساسیت دارند که حتی اگر زیرساخت از طرف خارجی تامین می‌شود، تامین‌کننده محتوا حتما باید از طریق ژاپنی‌ها تامین شود. چینی‌ها هم سرمایه‌گذاری‌های خارجی‌ها را در بخش زیرساخت بلامانع اعلام کرده‌اند. باید در این حوزه‌ها بازارها را از هم تفکیک و وظایف یکدیگر را مشخص کنیم. بحث شبکه ملی اطلاعات را هم باید مدنظر داشته باشیم. زیرساخت ما قابلیت‌های خوبی ندارند، مثلا اگر گوگل نباشد، موتور جستجوی خوبی در داخل نداریم.

تفکیک بازارها به معنی داشتن تنظیم‌گر جداگانه در همه حوزه‌ها نیست

اکبرزاده جهرمی در پاسخ به سوالی درباره احتمال تضاد تفکیک بازارها و همگرایی نهادهای تنظیم‌گر گفت: در امریکا به دلیل سرمایه‌گذاری سنگین در فیبر نوری، انحصار ایجاد کرده‌اند تا سرمایه برگردد. برای جلوگیری از انحصار می‌توان تفکیک بازارها را انجام داد، اما تفکیک بازارها به معنی داشتن تنظیم‌گر جداگانه در همه حوزه‌ها نیست. بلکه باعث می‌شود که تنظیم‌گر در یک حوزه مشخص به تصمیم‌گیری شفاف برسد و موضوع بیش از حد کلی نشود.

خوشنویس نیز در خصوص تفکیک بازارها گفت: من بین تفکیک بازارها و همگرایی نهادی تنظیم‌گر واحد و چندصدایی نمی‌بینم. این نهاد می‌تواند به مجموعه‌ای از پرسش‌ها در بازارهای مختلف پاسخ دهد. این در مواقعی است که یک راه‌حل واحد برای کل فضای مجازی نداریم. مثلا برای شبکه اجتماعی، پرداخت الکترونیک و پخش زنده راه‌حل یکسانی وجود ندارد.

اکبرزاده در ادامه این وبینار در خصوص تنظیم‌گری صداوسیما در عرصه برودکست و برودبند گفت: نباید تلویزیون و برودکست را طوری تعریف کنیم که فارغ از جنبه‌های فنی باشد. تلویزیون به معنای متعارف خود در حال قدیمی ‌شدن است. الان سایت نتفلیکس به نوعی یک تلویزیون است. شرکت نتفلیکس با بیش از یک‌صد کشور قرارداد تنظیم‌گری دارد و استانداردها را رعایت می‌کند. متاسفانه در کشور ما تنظیم‌گری به نوعی گرفتار یک بازی سیاسی شده است. در حالی که نهاد تنظیم‌گر باید وظایف و مسئولیتش را به رسمیت بشناسد و باید بداند که مشروعیت خود را از کجا می‌گیرد. مثلا اگر مجلس در حوزه شبکه‌های اجتماعی خود را مسئول می‌داند، آیا دولت در این زمینه نقشی ندارد؟ این روند در درازمدت نمی‌تواند مشکلات کشور ما را حل کند.

چگونگی طراحی یک نظام تنظیم‌گری برای سرویس‌های صوتی و تصویری آنلاین

در ادامه این بحث، یاسر خوشنویس در پاسخ به سوالی در زمینه چگونگی طراحی یک نظام تنظیم‌گری برای سرویس‌های صوتی و تصویری آنلاین گفت: ما تجربه جا ماندن از تصمیم‌گیری‌ها را داریم. در زمینه حکمرانی چند ذینفعی، ما باید این حس را به بازیگران اصلی عرصه رسانه بدهیم که برای تصمیم‌گیری‌های سرنوشت‌ساز، از آنها نظرسنجی می‌شود و این‌گونه نیست که صرفا پس از تصمیم‌گیری از نحوه اجرای آن مطلع شوند. مشارکت ذینفعان در تصمیم‌گیری‌ها موجب می‌شود آنها احساس کنند که صدایشان در نهاد تنظیم‌گر شنیده می‌شود و نظر مشورتی آنها مدنظر قرار می‌گیرد.

خوشنویس در پاسخ به سوالی در خصوص علت عقب ماندن کشور ما از فناوری‌های جدید گفت: متاسفانه در کشور ما سیاست‌گذاری به عنوان یک حرفه متمایز شناخته نمی‌شود. مثلا در حوزه بهداشت یک پزشک هرچقدر هم تبحر داشته باشد، یک سیاست‌گذار نیست. یک پزشک یا یک مهندس خوب الزاما یک سیاست‌گذار خوب نخواهد بود.

علت عقب ماندن ما از تحولات تکنولوژیک

در انتهای این وبینار نیز اکبرزاده اظهار داشت: عقب ماندن ما از تحولات تکنولوژیک گاهی به فرهنگ ما برمی‌گردد. فرهنگ ما در حال تغییر بسیار سریع است، اگرچه به مواریث و سنت‌ها و حفظ آنها توجه بیشتری داشته‌‌ایم. یکی از دانشجویان دانشگاه علامه طباطبایی شاخصه‌های هافستد ( استاد برجسته مردم‌شناسی ) را در بین همکلاسان خود بررسی کرد و به نتیجه جالبی دست یافت. مثلا اینکه ما در شاخص فردگرایی از میانگین جامعه امریکایی بالاتر هستیم. اینها به دلیل ریشه‌های تاریخی ماست. اگر این ریشه‌ها مدیریت نشوند، ممکن است تبدیل به بحران شوند. باید بدانیم که از راه‌حل‌های فوری نتیجه‌ای حاصل نمی‌شود و مشکلات کشور ما باید به صورت تدریجی حل شوند.

بیشتر بدانید
1399-09-04

نشست تخصصی «پلتفرم‌های آنلاین و حفاظت از کودکان و نوجوانان » از سلسله نشست‌های «محتوای آنلاین و مسئولیت پلتفرم‌ها» با حضور محمود علیپور رئیس انجمن تخصصی کودک و رسانه، علیرضا گودرزی مدیر سامانه «چی خوبه» و موسی زمان‌زاده مدیر رسانه «ویدانه» (پلتفرم اشتراک‌گذاری ویدئو) در مهرماه 99 به صورت آنلاین برگزار شد.

این نشست به همت دفتر مطالعات تنظیم‌گری ساترا و به بهانه اجرا شدن دستورالعمل سرویس‌های رسانه‌ای صوتی و تصویری اتحادیه اروپا در سال 2020 و چالش‌ها و موانع پیشروی آنان برای تنظیم‌گری پلتفرم‌های اشتراک‌گذاری ویدئو برگزار شد.

سه حوزه اختصاصی مسئولیت پلتفرم‌ها

در ابتدای این نشست حنانه اکبری نوری، پژوهشگر دفتر مطالعات ساترا، مقدمه‌ای در باب تحولات شکل‌گرفته در حوزه تنظیم‌گری رسانه در اتحادیه اروپا بیان کرد.

وی با اشاره به تحولات فناوری در حوزه رسانه و ارتباطات اظهار کرد: این تحولات به پیدایی بازیگران جدید رسانه‌ای نظیر پلتفرم‌های اشتراک‌گذاری ویدئو و شبکه‌های اجتماعی منجر شده که ماهیت فعالیت آنان موجب خلق محتوای جدیدی به نام محتوای کاربرپدید، تغییر در زنجیره ارزش محتوا و زیست‌بوم رسانه‌ای به طور خاص در حوزه صوت و تصویر شده است.

اکبری نوری افزود: رشد و گسترش این بازیگران و نقش مهم آنان در زنجیره ارزش محتوایی نظیر تولید، توزیع تا مصرف، نسبت این رسانه‌ها با رسانه‌های سنتی، مزیت‌ها و اثرات اقتصادی، فرهنگی و سیاسی آنان، چارچوب تنظیم‌گری متفاوت آنان به عنوان دغدغه‌های سیاست‌گذاران، دولتمردان و تنظیم‌گران کشورهای مختلف مطرح است .

پژوهشگر دفتر مطالعات ساترا خاطرنشان کرد: اتحادیه اروپا در بازنگری خود بر دستورالعمل خدمات‌رسان‌های صوتی و تصویری سال 2018، پلتفرم های اشتراک‌گذاری ویدئو نظیر یوتیوب، تیک‌تاک و  شبکه‌های اجتماعی که کارکرد اشتراک‌گذاری ویدئو دارند نظیر اینستاگرام را به عنوان سرویس‌های رسانه‌ای شناسایی کرد و در حوزه تنظیم‌گری نهادهای تنظیم‌گر قرار داد که این امر موجب شد پلتفرم‌ها به طور خاص در سه حوزه محتوای غیرقانونی، محتوای آسیب‌رسان و ارتباطات تجاری مسئول شناخته شوند. در نتیجه تنظیم‌گران موظف شدند الزاماتی را برای پلتفرم‌ها در قالب قوانین و مقررات تدوین و بر حسن اجرای پلتفرم‌ها نیز نظارت کنند.

 

مهمترین چالش‌های حوزه کودک در فضای مجازی

در ادامه، محمد علیپور، رئیس انجمن تخصصی کودک و رسانه، در خصوص مهم‌ترین چالش‌های حوزه کودک اظهار داشت: در انجمن تخصصی کودک و رسانه، هدف اصلی ما صیانت از حقوق کودک در عرصه رسانه است. یکی دیگر از اهداف‌مان ارزیابی محصولات رسانه‌ای کودکان شامل برنامه‌های مختلف تولیدی و محتوای کتاب و بازی‌های رایانه‌ای است.

وی ادامه داد: در وضعیت کرونایی که اقبال کودکان به پلتفرم‌های ویدئویی بیشتر شده، متاسفانه سایت‌های فیلم، انیمیشن‌های حوزه کودک را بدون ارزیابی دقیق و رعایت حق کپی‌رایت منتشر می‌کنند. گاهی اوقات بر کلمات استفاده‌شده در دوبله‌ها هم نظارت نمی‌شود. وجود نهادها و انجمن‌های غیردولتی برای کمک به این مجموعه‌ها در شناسایی محصولات خوب برای کودکان ضروری است.

علیپور با بیان اینکه در آمریکا برای این امر «انجمن خرد جمعی رسانه» از سال 2004 تشکیل شده است، اظهار داشت: در کشور ما سامانه «انارستان» و «تبیان کودک» راه‌اندازی شده است. ما در انجمن تخصصی کودک و رسانه پژوهش‌هایی انجام داده‌ایم که در دسترس عموم قرار دارند. انجمن شاخص‌های خوبی را در این حوزه احصا کرده که این شاخص‌ها تحت عنوان «اولین درس‌نامه ارزیابی تربیتی» به شبکه کودک ارائه شده و طبق آن ارزیاب‌های شبکه کودک آموزش دیده‌اند. همچنین پس از بررسی بیش از 5 هزار انیمیشن کودک از سال 1967 تا 2015 ، انیمیشن‌هایی که با زیست‌بوم ما سنخیت داشتند، به شبکه پویا معرفی شدند.

رئیس انجمن تخصصی کودک و رسانه در خصوص دغدغه‌های والدین در حوزه مصرف رسانه‌ای کودکان اظهار داشت: در فضای مجازی چند نوع چالش برای دسترسی کودکان داریم. کودکان ما یک فضای امن و پاک در اینترنت ندارند. وقتی کودک و نوجوان ما وارد اینترنت می‌شود، به مطالب بزرگسالان دسترسی دارد. این در حالی است که در دیگر کشورها یا وسیله دستیابی به اینترنت محدود شده یا اینترنت محدود برای کودک وجود دارد. نکته دیگر اینکه تبلیغات اینترنتی هم باید متناسب با سن کودک باشد.

علیپور افزود: یکی از مهم‌ترین چالش‌های ما، بی‌اطلاعی والدین از آسیب‌های فضای مجازی است. بنابر این ابتدا باید به والدین سواد رسانه‌ای را آموزش دهیم.

وی گفت: چالش دیگر فضای مجازی برای کودکان ما، وجود پیام‌رسان‌های اجتماعی از جمله اینستاگرام و محتوای بی‌در و پیکر و محدود نشده در آنها برای کودک و نوجوان است. در این زمینه وزارت ارتباطات می‌تواند وارد عمل شود. از طرفی ما با کمبود فضاهای تفریحی و مراکز تفریحی سالم مواجهیم، به همین دلیل والدین معمولا آسان‌ترین راه را انتخاب می‌کنند و موبایل و تبلت را در اختیار کودک و نوجوان خود قرار می‌دهند. در حالی که در کشور ما اینترنت مخصوص کودک و نوجوان نداریم. بنابراین باید فضای مخصوص و جذابی در اینترنت برای کودکان به وجود آوریم. از این رو، از «ساترا» تقاضا داریم که هزینه‌ای را برای پالایش محتوا در نظر بگیرد تا دچار آسیب‌های بیشتری در این حوزه نشویم.

معضل نداشتن «اینترنت کودک»

علیرضا گودرزی مدیر سامانه «چی خوبه» نیز در این نشست اظهار داشت: در اکثر کشورهای دنیا برای دسترسی به اینترنت، سن کودک یا نوجوان پرسیده می‌شود و مطابق با سن او خدمات اینترنتی ارائه می‌شود. متاسفانه هنوز این امر در کشور ما جا نیفتاده است. وی افزود: برای دسترسی کودک و نوجوان به اینترنت در 3 سطح باید اقداماتی انجام شود: 1-بخش قانونی: هنوز قانون مشخصی در مجلس یا شورای عالی فضای مجازی به تصویب نرسیده است. 2- بخش تنظیم‌گری: در این بخش باید به کسب و کار فعالان این حوزه توجه شود. 3-بخش کسب و کار

گودرزی با بیان اینکه در ایام کرونا، مصرف اینترنت توسط کودکان و نوجوانان با افزایش 100 درصدی مواجه بوده است، گفت: علت آن هم استفاده از سامانه «شاد» و خانه‌نشینی فرزندان بوده و والدین هم چاره‌ای جز در اختیار گذاشتن لپ‌تاپ و تبلت و موبایل به فرزندان نداشته‌اند. معضل ما نداشتن «اینترنت کودک» است. همان‌گونه که والدین غذا و داروی کودک را از قبل بررسی می‌کنند و سپس به کودک اجازه خوردن می‌دهند، در زمینه فضای مجازی و استفاده از اینترنت نیز نظارت والدین الزامی است.

مدیر سامانه «چی خوبه» خاطرنشان کرد: ما برای کمک به والدین، سامانه «چی خوبه» را راه‌اندازی کردیم. عمده فعالیت ما در حوزه انیمیشن بوده و در زمینه سیم‌کارت انارستان و اینترنت کودک هم در حال طی مراحل آزمایشی هستیم. می‌توانیم این نوید را به خانواده‌ها بدهیم که محصولات حوزه کودک را رده‌بندی‌شده به آنها ارائه خواهیم داد. تاکنون 3 هزار انیمیشن موجود در سایت‌های فیلیمو، نماوا و دیجیتون را رده‌بندی سنی کرده‌ایم.

وی افزود: همچنین با شبکه کودک توافقاتی داشته‌ایم که برای هر انیمیشن پخش‌شده در این شبکه یک کلیپ تحلیلی برای والدین در سامانه ما موجود باشد، چون والدین در این شرایط خیلی مستاصل هستند که کدام محتوا برای فرزندشان مناسب است. در سامانه «چی خوبه» تحلیل‌‌ انیمیشن‌ها طبق یک نظام‌نامه و کار کارشناسی ارائه می‌شود و با صدا و سیما و وزارت ارشاد برای بررسی و تایید تحلیل‌ها همکاری داریم.

گودرزی در ادامه به لزوم رده‌بندی سنی و موضوعی در 3 بخش اپ‌استورها، سامانه‌های VOD و مصرف اینترنت اشاره کرد و گفت: به عنوان مثال، سامسونگ در اپ‌استور خود یک بخش Kids Mode دارد. بنابراین ما هم نیاز داریم که در اپ‌استورهایمان بخش کودک وجود داشته باشد و این تقاضا را از سوی انجمن تخصصی کودک و رسانه داریم که اینترنت کودک را پیگیری کنند. یعنی مثل استخر کودکان که از استخر بزرگسالان جداست، محتوای حوزه کودک نیز از محتوای بزرگسالان باید جدا شود. می‌توان مثل کشورهای دیگر، یک سرویس فنی ایجاد کنیم که والدین بتوانند از دسترسی کودک به یک بخش مشخص از یک فیلم یا سریال جلوگیری کنند.

 

لزوم رده‌بندی محتوا و تبلیغات

موسی زمان‌زاده، مدیر رسانه «ویدانه» در این نشست آنلاین اظهار داشت:  حوزه کودک یک حوزه بین رشته‌ای است و تحلیل‌ها و دیدگاه‌های مختلفی در زمینه‌های اجتماعی و حقوقی و غیره درباره آن وجود دارد. در زمینه تحقیقات کودک همگرایی وجود ندارد و از تحقیقات به‌روز عقب هستیم. در ایران این حوزه باید در 4 سطح بررسی شود: محتوا، سرویس، پلتفرم، مدیا.

وی افزود: فقط محتوا نباید رده‌بندی شود، بلکه حتی تبلیغات هم باید رده‌بندی شود. چون خیلی اوقات بچه‌ها از تبلیغات در فضای مجازی به سایت‌هایی می‌روند که مناسب سن آنها نیست. متاسفانه در حوزه کودک برنامه‌ریزی نداریم. حتی برنامه‌های شبکه پویا نیز رده‌بندی ندارند. در نتیجه کودک ما دچار گیجی می‌شود، چون در اینترنت یک نوع محتوا می‌بیند و در تلویزیون یک نوع محتوای دیگر. در حالی که در فضای مجازی باید اپلیکیشن‌ها و کانال‌های تخصصی برای کودک و نوجوان داشته باشیم.

مدیر رسانه «ویدانه» تاکید کرد: در زمینه رسانه‌ای نیز همگرایی بین رسانه‌ها نداریم. ما فقط سرویس ارائه می‌دهیم و پروتکل برای آن تعریف نکرده‌ایم. ضمن اینکه ما اکوسیستم نیستیم. هر کسی به طور منفعل در یک گوشه کار خودش را انجام می‌دهد. باید موضوع کودک را به صورت یک کل و مجموعه و با نگاه اقتصادی ببینیم و متناسب با تغییرات آن آینده‌پژوهی انجام دهیم. وی با بیان اینکه ما معمولا به صورت مدیریت بحران عمل می‌کنیم، اظهار کرد: به عبارت دیگر صبر می‌کنیم تا اتفاقی بیفتد سپس آن را مدیریت می‌کنیم. الان فرصت خوبی است که در حوزه کودک سناریو داشته باشیم. همه بازیگران این حوزه باید ارزیابی شوند و به آنها پروتکل ارائه دهیم. این فضا علاوه بر قانون‌گذاری نیاز به آگاهی‌بخشی نیز دارد.

زمان‌زاده تصریح کرد: ما هنوز درباره ضریب نفوذ اینترنت در بین کودکان و سرویس‌دهی اینترنت در ایران گزارش قابل‌ملاحظه‌ای نداریم و سرویس‌های موجود فقط بخش کوچکی از جامعه را پوشش می‌دهند. متاسفانه محتواهای قابل‌انتشار ما هم با یکدیگر هماهنگی ندارند. این محتواها باید همه جنبه‌های رسانه‌ای از قبیل آگاهی‌بخشی و سرگرمی و غیره را پوشش دهند. نه اینکه تک‌بعدی باشند و فقط برای کودک سرگرمی ایجاد کنیم.

مدیر رسانه «ویدانه» با تاکید بر اینکه نباید فقط محدود به کارتون و انیمیشن باشیم، خاطرنشان کرد: کودکان و نوجوانان الان به شبکه‌های اجتماعی دسترسی دارند، اما پروتکل خاصی برای انتشار محتوا در شبکه‌های اجتماعی وجود ندارد. در حالی که سایت‌های دارای محتوای نامناسب سریعا فیلتر می‌شوند، در شبکه‌های اجتماعی هر فردی می‌تواند به راحتی کانال ایجاد کند و در آن محتوای نامناسب قرار دهد و خیالش راحت باشد که کانال فعلا فیلتر نمی‌شود.

وی ادامه داد: نکته دیگر این است که کودک در فضای مجازی یک‌سری مهارت‌ها را باید بیاموزند، اما ما فقط به دنبال مهارت شناختی کودک هستیم. به عنوان مثال، در پلتفرم‌های خارجی هر 10 دقیقه یکبار یک وقفه ایجاد می‌کنند تا کودک یک حرکت ورزشی انجام دهد.

بیشتر بدانید
1399-08-14

محمد  حسین خلیلی، پژوهشگر حوزه رسانه مرکز مطالعات تنظیم گری ساترا به مناسبت روز جهانی پادکست طی مصاحبه ای با خبرگزاری فارس در خصوص چیستی پادکست، وضعیت آن در دنیا و ایران و تنظیم گری پادکست در ایران به صحبت پرداخت. شرح مصاحبه بدین گونه است:

بسمه تعالی

به‌طور کلی درباره‌ی تاریخچه‌ی پادکست که صحبت می‌شود، آغاز آن را حدود سال 2004 و یا پیش از آن با ظهور  audioblogging در نظر می‌گیرند. اما فارغ از این سیر، به نظر شما ایده‌ی پادکست از کجا به وجود آمده است؟

ببینید، پادکست یک فرمت نوین رسانه‌ای است. تأکید می‌کنم «فرمت» نوین رسانه‌ای. به چه معنا؟ بدین معنا که در عصر همگرایی و با ظهور فناوری‌های جدید، رسانه‌ها و فرم‌های رسانه‌ای اصیل ازطریق فرمت‌های جدیدی امتداد می‌یابند. در این فضا، رقابت و حذف رسانه‌ها توسط یکدیگر تعبیر درستی نیست؛ هرچند برخی رسانه‌ها ممکن است در جوامع مختلف افول پیدا کنند.

پادکست هم یک فرمت رسانه‌ای نوین است که امتداد جدیدی از رسانه‌ی اصیل رادیو محسوب می‌شود؛ امتدادی که می‌‎تواند جایگاه این رسانه را بیش‌ازپیش تقویت کند و به‌صورتی غیرمستقیم آن را به جایگاه همیشگی بازگرداند.

اما اگر بخواهیم ریشه‌ای تر نگاه کنیم، پادکست حاصل سیارشدن رسانه‌ها درطول تاریخ است. در دهه‌ی 1960 میلادی، رادیوی قابل‌حمل ساخته شد. می‌توان به یک نگاه این نقطه را سرآغاز شکل‌گیری پدیده‌ی پادکست دانست. انسان در عصر مدرن، دائماً درحال حرکت و در مسیر است. درنتیجه باید کاری کرد که بتواند در حرکت نیز مصرف رسانه‌ای خود را داشته باشد. در عین حال همان انسان در عصر مدرن، در یک فشردگی زمانی قرار گرفته است. دیگر نمی‌تواند مثل قبل با فراخ بیشتر به مصرف رسانه‌ای بپردازد. درنتیجه محتوای رسانه‌ای باید به‌گونه‌ای باشد که به‌قول معروف درست سر اصل مطلب برود. پادکست هم مثل بسیاری از فرمت‌های رسانه‌ای جدید مثل کتاب صوتی، حاصل همین مقدمات است.

پادکست دقیقاً همان محتوای صوتی یا رادیویی را در هر زمان و مکان که بخواهی، در اختیارت قرار می‌دهد.

اما اگر بخواهیم توصیفی بیان کنیم، پادکست در سال 2004 توسط دو نفر به‌نام‌های آدام کری و دیو واینر ابداع شد که ازطریق فید RSS یا هم‌نشری بسیار ساده این امکان را فراهم کردند که محتوای صوتی در پلتفرم‌هایی که اصطلاحاً پادگیر یا podcatcher هستند، به کاربر نشان داده شده و دانلود شوند. این پدیده بدون وجود وب 2.0 بدین شکل پا نمی‌گرفت. چون پادکست را می‌توان محتوای کاربرپدید(UGC) صوتی دانست؛ با این تفاوت که نیاز به سطحی از تولید حرفه‌ای دارد و مثل ویدئوهایی که در پلتفرم‌های اشتراک‌گذاری ویدئو بارگذاری می‌شود، بعضاً آن‌قدر ساده و بی‌کیفیت نیست. و این پدیده سیری هم در این حدود 15 سال در دنیا طی کرده که البته در اینترنت و گزارشی که ما هم در مرکز مطالعات تنظیم‌گری ساترا امروز و به‌مناسبت روز جهانی پادکست منتشر می‌کنیم، هست.

وضعیت این صنعت الان در دنیا چگونه است؟

دوستان بنده در مرکز مطالعات تنظیم‌گری ساترا و گروه سیاست‌پژوهی هاتف به بررسی صنعت صوت آنلاین در ایران پرداخته‌اند. یکی از مهم‌ترین بخش‌های صنعت صوت آنلاین طبیعتاً پادکست است. این صنعت در دنیا الان به‌سرعت درحال رشد است. بخش مهمی از جمعیت کشورهای مختلف در دنیا الان مصرف‌کننده‌ی پادکست هستند. در کشور کره‌ی جنوبی پادکست از محبوبیت 53 درصدی برخوردار هست که درصد بالایی محسوب می‌شود. در چین و ایالات متحده و اروپا به‌خصوص کشورهای اسکاندیناوی هم این محبوبیت بالاست.

آمارها نشان می‌دهد در دنیا بیش از 700 هزار پادکستر فعال داریم. منظور از این عدد، پادکسترهایی است که تولیداتشان در پادگیرها قابل‌دسترس است و الا آمار کلی باید بالاتر از این‌ها باشد.

در دنیا مدل‌های درآمدی‌ای برای پادکست شکل گرفته که مثل دیگر بخش‌های صنعت صوت و تصویر است: یک مدل ، دریافت حق اشتراک است و یک مدل هم ازطریق اسپانسری و تبلیغات که نوع اول در کشوری مثل چین مورداستقبال است و نوع دوم در کشورهای غربی و به‌خصوص آمریکا. البته نکته‌ای که وجود دارد این است که هنوز این صنعت با درآمدزایی، هنوز به گردش مالی درست مثل باقی بخش‌ها نرسیده و اصطلاحاً هنوز درآمدزا به‌معنایی که باید، نشده است. البته کشورهایی که نام بردم توانسته‌اند درآمدهای خوبی کسب کنند.

در مورد محتوا باید گفت صنعت پادکست از آن صنعت‌هایی است که واقعاً باید ادعا کرد در آن محتوا و مهارت تولید محتوا حرف اول را می‌زند. در این صنعت تنوع محتوایی بسیار بالاست. بیش از 20 حوزه‌ی موضوعی می‌توان برای پادکست‌ها درنظر گرفت. از موضوعات آموزشی گرفته تا سرگرمی و موضوعات روزمره. در برخی کشورها مثل چین و کره‌ی جنوبی موضوعات آموزشی خیلی مخاطب دارد و در کشورهایی مثل آمریکا موضوعات مرتبط با سرگرمی.

این صنعت در ایران چطور بوده است؟

خود فعالین این صنعت آمارهای جالبی داده‌اند که مصاحبه‌های آن هم قابل‌دسترسی است. اما یک نکته حائز اهمیت است. ببینید در ایران، ما در صنعت صوت و تصویر فراگیر، از دنیا دیرتر شروع کرده‌ایم؛ در بخش‌های مختلف. یعنی مثلا در حوزه‌ی ویدئو هم که ببینید، ما خیلی دیرتر وارد شده‌ایم. اما رشد را خیلی سریع طی کرده‌ایم. مثلاً ما بدون درک درستی از تلویزیون‌های مبتنی بر آی‌پی، مستقیم وارد تلویزیون‌های اینترنتی و ویدئوی مبتنی بر تقاضا رفته‌ایم. از جهاتی می‌تواند این مورد بلوغ منطقی صنعت را دچار خدشه کند اما ازطرفی هم درحال طی سریع قدم‌ها برای رسیدن به جریان جهانی هستیم. پادکست هم از این موضوع مستثنی نیست. پادکست در ایران از حدود سال 1394 به‌طور واقعی مطرح شد و این طور که دوستان فعال در صنعت می‌گویند، از روندهای جهانی شاید حدود 3-4 سال عقب هستیم.

از نظر حجم بازار هم با صنعتی شامل حدود 4200 پادکستر و سه پلتفرم اصلی میزبان پادکست مواجهیم. و به معنایی پادگیر ایرانی نداریم. بازیگران خارجی پادگیر البته در ایران نقش‌آفرینی زیادی دارند. اما نکته‌ای که هست این است که هرچند مطلوب استفاده از پلتفرم‌های داخلی به‌طور کلی است، اما در این پادگیرها هم محتوای فارسی است که مصرف می‌شود. درنتیجه محتوا جایگاه خودش را حفظ کرده است.

حوزه‌های موضوعی پادکست‌های فارسی هم متنوع است و شامل حدود 20 حوزه می‌شود. بررسی پژوهشگران ما نشان می‌دهد که مدیریت و کارآفرینی و شعر و ادبیات را می‌توان موضوعات پرمحتوا در پادکست فارسی دانست.

در ایران هم البته این صنعت هنوز به مرحله‌ی درآمدزایی آن‌طور که باید نرسیده است و به‌قول معروف بخش مهمی از پادکسترها دلی کار می‌کنند و یا نتوانسته‌اند به مرحله‌ی درآمدزایی برسند.

فکر می‌کنید آینده‌ی این صنعت در ایران چگونه است؟

جواب این سؤال را اهالی صنعت به‌خوبی می‌دهند. پادکست راه خودش را پیدا می‌کند. پادکست یکی از ترندهای جهانی 2020-2021 است و در سال‌های آتی هم مثل سال گذشته، باید انتظارات شگفت‌آوری از این صنعت داشت.

باتوجه به این که منظر شما حکمرانی و سیاستگذاری است، تنظیم‌گری این فضا تابه‌حال در ایران چطور بوده است؟

فعالین صنعت در ایران و پلتفرم‌ها سازوکارهای خوبی برای خودتنظیم‌گری این فضا ترتیب داده‌اند. اصل هم بر همین است که پلتفرم‌ها در عصر حاضر که برخی حتی از آن به عصر پلتفرم‌ها یاد می‌کنند، مسئولیت بالایی در تنظیم‌گری داشته باشند. در ایرن هم این پلتفرم‌ها تابه‌الان نسبت به تنظیم محتوای خود اهتمام داشته‌اند.

درعین‌حال این فضا در ایران موانعی هم دارد. به‌عنوان مثال مالکیت فکری در پادکست‌ها تقریباً هیچ تضمینی ندارد و من می‌توانم پادکست شما را به نام خودم در جایی دیگر منتشر کنم. اصطلاحاً شناسنامه‌ی رسمی‌ای برای این فضا وجود ندارد مگر در برخی موارد.

در کل اما پادکست جایگاه مهمی در ارتقای محتوای بومی و درنتیجه حاکمیت رسانه‌ای ملی به‌عنوان یک منفعت عمومی دارد و تابه‌الان با سرعت بالایی در این زمینه قدم برداشته است.

بیشتر بدانید
1399-07-10

پنجمین جلسه از سلسله‌جلسات مرکز مطالعات تنظیم‌گری ساترا با مراکز علمی برگزار شد. در این جلسه که با حضور مدیر و کارشناسان مرکز مطالعات ساترا با پژوهشگران معانت فرهنگی، اجتماعی و امور محتوایی و همچنین پژوهشگاه فضای مجازی مرکز ملی فضای مجازی برگزار شد، گفت‌وگویی علمی پیرامون مسائل روز حوزه‌ حکمرانی فضای مجازی همچون بحران کرونا و همچنین زمینه‌ها و قالب‌های مشترک همکاری شکل گرفت. بنا بر این شد هر دو مرکز علمی فعالیت‌های مشترکی را برپایه‌ی ظرفیت‌ها برنامه‌ریزی کنند

بیشتر بدانید
1399-06-08